DALFSEN – Vervolg – De oudste eigenaar van de Grutte Moole werd gevonden door de heer A.H. Lutje Schipholt, correspondent van de Dalfser Courant. (hier samen met zijn vrouw in 1930 Foto HKD) In de Dalfsen Courant van 20 februari 1969 en van 6 maart 1959, schreef hij er het volgende over:

Op 30-december-1721- verkocht een Rupert (Hendrik) van der Vegt, geboren 1688 te Dalfsen van beroep advocaat en arts wonende op de “De Bruine Leeuw” te Dalfsen (gehuwd met Johanna Schierholt – geboren omstreeks 1717 te Hasselt en zij werd begraven te Amsterdam op 8 april 1780) namens de erfgenamen van zijn schoonvader Hendrik Gosens Schierholt en zijn zwager Gosen Schierholt het huis de Grutte Moole aan de huisvrouw van Jan ten Tije- koopman te Amsterdam voor het bedrag van 1.000,00 gulden. (1000,00 gulden in 1900 – zou nu 35.189 euro zijn- dus in 1721 een vermogen)

(De overige foto’s vindt onderaan deze tekstpagina)

De familie Gosens (Goosens) Schierholt hebben in Dalfsen behoorlijk gehandeld in 1708 komen wij een Fennechien Hendricksd. Schierholt tegen- mogelijk de dochter van de hierboven genoemde erflater Hendrick Gosensen Schierholt x Jannigje Claasen, die gedoopt werd op 12-4-1680 te Dalfsen – haar oom Klaar Freriks Schierholt komende uit Kampen verkreeg door een erfenis op 20-4-1759 de landerijen geheten “halve Kiekebel” die hij in 1765 weer verkoopt.

De familie Ten Tije van oorsprong uit Delden wonende op “Bellink” omen 146 jaar later weer te voorschijn in Dalfsen, wanneer zij betrokken zijn, als erfgenamen – kinderen van Gerrit Jan ten Tije x Gerredina Hendrina Tenthof, hun successierechten bij het kopen van een stuk grond aan de nu Molendwarsstraat niet konden betalen. – waar later dit huis gebouwd werd

De huisvrouw in kwestie was Geesine (Gesina) Schierholt, dus zal wel één der erfgenamen zijn geweest. Later koopt zij in 1724 nog een pand te Dalfsen. Jan ten Tije, hier staat op deze akte zijn huismerk en staat dan wel als koopman te boek, maar het geld komt van zijn vrouw Geesine Schierholt, getuigende dat zij per testament al haar bezittingen nalaat aan haar neef en haar man slechts het vruchtgebruik “gunt”een constrictie die in die dagen niet gebruikelijk was.

Zij zelf was de enige erfgenaam van Jean Marissal, in leven koopman te Amsterdam, waaronder huis en erf staande op de Keizersgracht, het 5e huis van de Spiegelstraat met stal daarachter in de Amsterkerkstraat uitkomende en groot aantal obligaties. Foto genomen vanuit dezelfde hoek in 2016.

Leden van de familie Schierholt zijn o.a. naast verschillende plaatsen in Nederland ook te vinden in Noord Duitsland en in Denemarken, hetgeen betekende dat zij handelaren waren.

21-11-1712 – hij overleed 24-11-1712 begraven kerkhof Waalsche Kerk (extract opgemaakt 16-11-1712) als kopie van besloten testament van 5-11-1709

van Jean Marissal, in leven koopman te Amsterdam, waarin Geesje Schierhout, gouvernante van zijn huishouding, werd benoemd tot enig erfgename.

Notariële akte d.d. 7-12-1712 waarin huwelijkse – voorwaarden werden opgemaakt tussen Jan ten Tije, koopman te Amsterdam, en Geesje Schierhout, geassisteerd door haar neef Willem Schierhout, met opnieuw opsomming van de goederen waaronder huis en stal op de Keizersgracht gewaardeerd op f 25000,- en obligaties voor totaal f 180.000,- minus legaten en blijft over als zuiver kapitaal f 132.000 in guldens fl. 3 068 176.69 (€ 1 392 277.88)

20-1-1714 waarin secretaris van Amsterdam ruim f 2200 heeft ontvangen van Geesje Schier-

hout voor 20e penningen als erfgename van Jean Marissal.

30-6-1755 als kopie van testament van Geesje Schierhout (overl. voor 8-12-1763) huisvrouw van Jan ten Tije, waarin zij haar neef Gerardus Schierhout tot enig erfgenaam maakt, maar haar man levens-lang vruchtgebruik mag genieten. Zijn erfgenamen verkopen op 16-4-1794 via de notaris Hermannus van Heek (komende uit Twente) de nalatenschap- dus inclusief alle panden aan George Wilhelm Voigt, (komende uit Markneukirchen- een familie van vioolbouwers) iets wat hij vaker deed, ik kom in de archieven te Amsterdam hem vier keer tegen- opkoper van nalatenschappen- meestal omdat men onderling niet tot overeenstemming kon komen, of omdat men geen geld had- om alle kosten te voldoen. Bijzonder is nog, dat Jean Marrisal datzelfde als broodwinning deed met de Erven van Johan de Cerff en zijn vrouw Elizabeth van den Henden, want daar koopt hij op 4-10-1709 de bedoelde panden van die later in de handen komen van Geesje Schierholt.

Ofschoon zij dus in Dalfsen de Grutte Moole en andere panden in bezit had- overleed zij in 1758 en werd op 12-101-1758 net als haar man begraven in de Oude Kerk te Amsterdam. Jan ten Tije werd daar op 21-9-1763 begraven.

Over de Begraafplaats in de Oude Kerk (Bron, Stads archief Amsterdam) Tussen 1300 en 1865 lagen er zo’n 10.000 mensen in de kerk begraven. De kerk bevatte ruim 2000 graven die elk 4, soms 5 kisten diep waren en regelmatig werden geruimd als grafrechten waren verlopen of werden verkocht. Dit gebeurde bijvoorbeeld met de arme schilder Rembrandt van Rijn. Hij kon in 1662 de grafrechten voor zijn overleden vrouw Saskia van Uylenburgh niet meer betalen dus verkocht hij haar graf. Of haar resten toen direct geruimd zijn is niet duidelijk, wel dat haar grafsteen verdween en haar plek vanaf dat moment door andere doden werd gebruikt. Pas in 1953 werd de exacte plek van Saskia’s graf gelokaliseerd en daar een nieuwe zerk met haar naam op gelegd.

Gravenplan Oude Kerk en een tekening van Herman Schouten van een begrafenis in de Oude Kerk (1786)

Het kwam in die dagen vaker voor, dat de naam werd aangepast aan de omgeving HOLT- werd daardoor HOUT.

Tot zover- over de eerste bezitters van dit prachtige pand in het centrum van Dalfsen.

Rond de Kerst in 1722 wordt een Hermannus Wennemers aangenomen als lid van de NH Kerk – Tegen St.Michiel (29 september) komt in Dalfsen met attestatie (inschrijvingsbewijs in de kerk) vanuit Amsterdam binnen Anna Margaretha Smits- een jonge dochter- en nu de vrouw van Hermannus Wennemers. In dit artikel vraagt de heer Lutje Schipholt zich terecht af, of er familieconnecties zijn tussen deze Anna en Gezina ten Tije-Schierholt- beiden komende uit Amsterdam. Ik (Lex Bol) heb dit artikel aangevuld met allerlei onderzoekingen in archieven, maar ook ik heb niet kunnen vaststellen dat de vermeende familieconnectie de reden zou zijn geweest, dat Hermannus Wennemers x Anna Margaretha Smits de Gruttemoole eerst hebben gehuurd en later het denkelijk hebben gekocht.

Het echtpaar Wennemers-Smits krijgt 5 kinderen- Wennermerdine (gegevens uit het doopboek) gedoopt 9-8-1725 Fennegien – gedoopt 12-10-1731 Berend gedoopt 10-7-1729 begraven 7-3-1775 (45 jaar) nog een Fennigje gedoopt 23-9-1731 en als laatste Jan gedoopt 17-5-1733 begraven 16-3-1781 (47 jaar)

Hij heeft ergens na de geboorte van zoon Jan, zijn vrouw Anna Smits verloren, want op 29-11-1748 hertrouwt weduwnaar Herman Wennemers met zijn buurmeisje, de ongehuwde Geertruij Cuijpers gedoopt 31-1-1712 en begraven 4-12-1771 oud 59 jaar. In de acte staat dat hij 3 minderjarige kinderen heeft, dus je kunt er vanuit gaan dat er twee kinderen al zijn overleden.

8-12-1758 heeft zijn zoon Jan Wennemers een schuld aan Gerrit Cuijper (s)- broer van zijn stiefmoeder op zijn Gruttemoole, tussen Jannes Pruim en de kinderen Cuper 1.250 gulden, tevens geldt het eigendomsrecht voor huis, hof en land op de Kerkenkamp, hetgeen hij uit de boedel van wijlen zijn vader Hermannus Wennemers en zijn nog levende stiefmoeder Geertruij Wennemers-Cuper heeft aangekocht.

In 1761 neemt hij weer een hypotheek van 1.100,00 gulden, bij Hendrina Smit, de weduwe van Gerrit Wennemers. Blijkbaar, zo concludeert Lutje Schipholt, wordt het ene gat met het andere gestopt, want hij heeft zeker voor die tijd behoorlijk wat geld uitstaan.

Uiteindelijk kan hij het dus niet bolwerken op 5-01-1764 moet al zijn bezit gerechtelijk worden verkocht, eigenaar wordt Marten van Ankum, geboren omstreeks 1720 van beroep grutter en overleden op 5-9-1812 in de leeftijd van 92 jaar! Op 5 april 1764 werd Marten van Ankum eigenaar van huis en erf benevens de annexe Gruttemoole en een akker aan de Kerkenkamp, hij kreeg dit dus in bezit via de executoriale verkochte inboedel van Jan Wennemers.

Van deze Marten van Ankum, weten wij dat hij in het register van vuurstedengeld (een van de eerste vormen van belasting betalen) voor 2 vuursteden (schoorstenen) en 1 oven moet betalen- de eigenaar van het pand waar hij toen zat was een Wolter Rijgedijk ( geboren 1736) van beroep brouwer en nog een verre voorvader van mevrouw Kamphuis – van Beinum- die het grootste deel van dit stuk heeft bewerkt.

Op 8-10-1780 trouwt de weduwnaar Marten van Ankum met Hendrikje Hendriks, (overleden op 1-9-1821 te Dalfsen 69 jaar oud) ook wel genoemd Hendrikje Hendriks van der Vegt – haar attestatie kwam op 16-12-1780 vanuit Zwolle naar Dalfsen, daar staat al wel in, dat zij de vrouw van Marten van Ankum was, haar man stond te boek als grutter en winkelier en er wonen op dat moment dan 6 personen in de Gruttemoole:

Wij lezen in de stukken :

In 1811 woont op nummer 64 Marten van Ankum- grutter 90 jaar(!) geboren 17-9-1720- zoon van Lambert Berend van Ankum, timmerman en Geesje Jansen- beide overleden en zijn vrouw Hendrika Hendrik oud 58 jaar, dochter van Hendrikus Herms en Janna Hendriks, zij hadden in het buurtschap Emmen een boerderij- beiden overleden: De kinderen van Marten en Hendrikje waren: Lammert Jan 29 jaar (overleden 1816 ) en Hendrik Jan 28 jaar, (overleden 1837) verder woonden er Hendrik Jan Gerrits, bouwknegt en Aaltje Gerrits.

Dit waren de pagina’s 80, 81,83 en 84

Foto’s: sommige foto’s van de HKD, andere privé bezit.
Tekst opgetekend door Lex Bol

Wordt vervolgt