DALFSEN – Donderdag 12 december vond in het mooie Het Stift bij Weerselo de bijeenkomst ‘Cultuur zonder grenzen’ plaats. Deze stond in het teken van het Interreg VI A-project ‘Trechterbekercultuur in de Nederlands Duitse grensstreek’ en de officiële presentatie van de bijbehorende reizende tentoonstelling.

Deze start 4 januari in Dalfsen, zie elders het bericht van de Historische Kring hierover. Op de kaart is te zien dat het totale programmagebied voor Interreg VI A bestaat uit (delen van) acht Nederlandse provincies en de westelijke delen van de deelstaten Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen.

De aanleiding voor dit project was natuurlijk de enorme hoeveelheid trechterbekers die in 2015 gevonden is in een grafveld in Dalfsen. De Trechterbekercultuur, bekend ook van de hunebedden, is voor de grensregio cultuurhistorisch zeer waardevol. Vanaf de intrede ervan in onze regio, rond 3400 v.Chr., is het grensgebied continu bewoond geweest. Op bijgevoegde foto is te zien dat een groot deel van Noord-Nederland en Noord-Duitsland tot de westelijke groep van deze cultuur behoorde. Hier woonden de mensen op zandruggen, in de buurt van rivieren; belangrijk ook voor tansport en communicatie.

Na ontvangst in restaurant de Stiftschuur door Gert Harm ten Bolscher , gedeputeerde voor erfgoed  voor de Provincie Overijssel, ging het programma verder in het mooie kerkje van Het Stift, zie foto’s. Hier onder andere de namen ‘van Rechteren’ en ‘Müllert’ in de glas-in-loodramen. Na een introducerende film werden deelnemers aan het project in Duits- Nederlandse paren geïnterviewd. Zij waren allemaal onverdeeld enthousiast over deze prachtige manier om over en weer van elkaar te leren; van de Engelse fundraiser Mike Rose van de Rijksuniversiteit Groningen tot de doctor in de archeologie Barbara Rüschoff-Parzinger, hoofd cultuur voor Landschaftsverband Westfalen-Lippe, tot de ontwikkelaars van de databank en de medewerker van ‘opgraver’ RAAP. De grens die nu door het gebied van het Trechterbekervolk loopt werd daarbij niet meer gevoeld, maar des te meer het gemeenschappelijk verleden.

Door naar een groter gebied te kijken, en alle data op een vindbare manier vast te leggen, kunnen er nu ook grotere verbanden gelegd worden. Het idee is om de databank uit te breiden met data uit andere regio’s, en ook voor de niet-wetenschapper doorzoekbaar te gaan maken. Daarbij werd de hoop uitgesproken dat vruchtbare relaties die nu ontstaan zijn langdurig zullen blijven bestaan.

De projecten van Interreg Europe, mede gefinancierd door de Europese Unie, zijn gericht op het vinden van innovatieve, duurzame oplossingen voor regionale ontwikkeling. Het project ‘Cultuur zonder grenzen’ wordt nu al als zeer waardevol gezien. Behalve de tentoonstelling die door Nederland en Duitsland zal reizen, komt er ook nog een boek, en zal het project afgesloten worden met een festival. In het boek zowel mooie verhalen bij de vindplaatsen uit de hunebedtijd, als wetenschappelijke toevoegingen. Het festival zal ook een wetenschappelijk deel en een deel voor de ‘gewone burger’ krijgen.

En daarnaast werd er door dr. Rüschoff-Parzinger al verder gedroomd. Bijvoorbeeld over de mogelijkheden om iets met het Nedersaksisch te gaan doen, de taal die aan beide van de hedendaagse grens nog steeds gesproken wordt, of het samen kijken naar mogelijkheden voor landbouw of het omgaan met de klimaatcrisis. Ook noemde ze de gemeenschappelijke textielgeschiedenis.

De boodschap van de deelnemers aan het project was deze middag duidelijk: realiseer je dat de Nederlands-Duitse grens slechts administratief is en dat we aan beide zijden ervan veel cultuur en geschiedenis delen, en leer van elkaar! Daar werd op getoast met een minitrechterbeker.

Bijzonder was de locatie Het Stift. Van gemengd streng katholiek klooster, naar een klooster met voornamelijk adellijke vrouwen, na verloop van tijd wat losser, naar nu, via de reformatie, een actieve protestantse gemeente. In de kerk worden allerlei activiteiten georganiseerd, zoals concerten, lezingen en festivals. Meer hierover: https://www.het-stift.nl/

De locaties van de reizende tentoonstelling zijn hier te vinden: https://www.archeologieoverijssel.nl/ontdek-de-wereld-van-de-trechterbekercultuur/

Inzending en foto’s: Alma Korteweg