DALFSEN – Ha Willy, hierbij een reactie (met handvatten) op het artikel op Dalfsennet van de persoon die dinsdag 5 mei 2026 schreef over: “Geluidsoverlast – een soort bromgeluid”. Laag Frequent Geluid, gebrom, gezoem, geluidsoverlast, lage toon hoorbaar in Dalfsen en de problematiek rondom laagfrequent geluid in Nederland:
​Laagfrequent geluid (LFG), specifiek meldingen in Dalfsen.
​Wetgeving en Normering:
De basis van de geluidswetgeving in Nederland, de Wet geluidhinder, stamt uit 1979. Deze wet bevat geen specifieke wettelijke decibelnormen voor laagfrequent geluid. De Omgevingsdienst IJsselland handhaaft hierdoor op basis van sterk verouderde richtlijnen. Hoewel er sinds 2021 voor nieuwe warmtepompen strengere regels gelden via het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (maximaal 40 tot 45 decibel op de erfgrens), ontbreekt nog adequate wetgeving voor industriële LFG-bronnen.
​Bodemgeleiding via Witzand:
Een cruciale en vaak over het hoofd geziene factor in Dalfsen is de grond en bodemopbouw in Dalfsen. Onder de toplaag (circa 60cm / 80cm bruinzand) bevindt zich hieronder een keiharde laag witzand vergelijkbaar als een betonplaat. Bodemkundigen en Loonwerkers kennen deze bodem in Dalfsen ook goed. Deze compacte laag functioneert- en geleid als een massieve betonplaat. In plaats van demping zorgt deze harde witzand-structuur ervoor dat zware, laagfrequente trillingen van fabrieken over honderden meters, soms zelfs tot kilometers ver worden geleid. De trillingen “reizen” ondergronds, bijvoorbeeld via gas-pijpleidingen en komen via de funderingen van woningen als een constante bromtoon omhoog.
​Infrastructuur en Resonantie:
Naast de harde platen witzand in de bodem van Dalfsen (ook elders in Nederland) fungeren ondergrondse netwerken zoals rioleringen en gaspijpen als “geleiders”. Dit gebeurt via contactgeluid, waarbij de buizen zelf meetrillen en de trilling doorgeven aan woningen en (kantoor-)gebouwen. Daarnaast treedt resonantie op: holle ruimtes in de buizen werken als een “orgelpijp”, waardoor het geluid zich verplaatst en via putten of meterkasten de huizen binnendringt.
​Maatschappelijke en Biologische Impact:
De waarneming van Laagfrequent Geluid is biologisch bepaald en verschilt per persoon. Mensen die dit horen hebben een lagere gehoordrempel voor deze specifieke frequenties; het is een reëel fysiek fenomeen. De angst om niet serieus genomen te worden zorgt voor een hoog psychologisch isolement. De overlast leidt in de praktijk tot ernstige gezondheidsklachten, stress, migraine en zelfs noodgedwongen verhuizingen. Niet alleen mensen, maar ook sommige (huis-) dieren zoals honden, katten en vogels kunnen chronische stress ervaren door deze trillingen.
​Politiek en Economisch Belang:
Er is sprake van gebrek aan handhaving door omgevingsdiensten, mede door het grote economische belang van de veroorzakende bedrijven. Omdat het grootste deel van de personen in de lokale politiek de bromtoon zelf niet kan waarnemen, wordt er gemakkelijk meegewerkt aan vergunningen voor zware industriële apparaten. Er worden geen bodemkundigen betrokken bij geluidsonderzoeken. Burgemeester en wethouders hebben via het lokale Omgevingsplan wel de wettelijke ruimte om strengere regels op te stellen, maar maken hier momenteel nog geen gebruik van.
Websites in Nederland die zich specifiek bezighouden met Laagfrequent Geluidsoverlast en de registratie hiervan:
​Stichting LaagFrequent Geluid:
De centrale Nederlandse stichting die specifiek meldingen van zware bromtonen verzamelt om de problematiek landelijk zichtbaar te maken en wetenschappelijk onderzoek te stimuleren.
Nederlandse Stichting Geluidshinder:
De onafhankelijke stichting NSG die de onofficiële richtlijnen (de NSG-richtlijn) beheert en veel achtergrondinformatie biedt over de aanpak van laagfrequent geluid in Nederland.
​GGD Leefomgeving:
Het gezamenlijke portaal van de Nederlandse GGD’en met medische en praktische informatie over hinder door Laag Frequent Geluid, bromtonen, inclusief adviezen en een online zelftest.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu:
De officiële pagina van het RIVM met een wegwijzer die exact uitlegt bij welke instanties en lokale omgevingsdiensten u in Nederland terecht kunt met LFG-klachten.
​The Hum Database:
De internationale onderzoeksdatabase die ook in Nederland door instanties wordt gebruikt om de wereldwijde meldingen van ‘BromTonen’ geografisch in kaart te brengen.
Officiële onderzoeken en verslagen van Nederlandse Universiteiten die specifiek gericht zijn op laagfrequent geluid en infrageluid:
​Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
Onderzoek van de Bèta Wetenschapswinkel naar de fysieke, psychische en maatschappelijke impact van laagfrequent geluid op mensen, inclusief coping-strategieën en methoden om hinder te verminderen. Directe link: https://www.rug.nl/society-business/science-shops/beta-wetenschapswinkel/laagfrequent-geluid/
​Technische Universiteit Eindhoven (TU/e)
Onderzoek door de vakgroep Built Environment (onder leiding van Maarten Hornikx en Armin Kohlrausch) naar de manier waarop laagfrequent geluid zich onwaarneembaar verplaatst en hoe woningen als klankkast kunnen fungeren om de bromtoon te versterken. Directe link: https://www.tue.nl/nieuws-en-evenementen/nieuwsoverzicht/16-12-2020-hoe-ga-je-om-met-geluidsoverlast
​TU Delft
Onderzoek van de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen naar het meten en analyseren van atmosferische en ondergrondse laagfrequente trillingen en infrageluid met behulp van gespecialiseerde microbarometers. Directe link: https://www.tudelft.nl/citg/onderzoek/stories-of-science/luisteren-naar-de-onhoorbare-herrie-van-de-aarde
Rechtzaken:
In de meeste rechtszaken wint de veroorzaker (het bedrijf of de overheid) en verliest de klager (de burger).
​De belangrijkste reden hiervoor is dat rechters zich moeten houden aan de officiële stokoude wetgeving uit 1979. Omdat er in de Nederlandse wet nu nog geen harde decibelnormen bestaan voor Laagfrequent Geluid, oordeelt de rechter vrijwel altijd dat de veroorzaker zich netjes aan de wet houdt zolang de gewone dB(A)-metingen binnen de stokoude decibel-normen vallen. Handhavingsverzoeken van burgers worden daarom bijna altijd afgewezen of niet behandeld.
​Er is één belangrijke uitzondering: bij rechtszaken tussen buren onderling (civiele zaken), bijvoorbeeld over een warmtepomp die dag en nacht bromt, wint de klager tegenwoordig steeds vaker.
De rechter kijkt dan naar ‘onrechtmatige hinder’ en gezondheidsschade, en legt dan vaak een verbod of boete op aan de veroorzaker.
​Maar bij grote fabrieken, windparken of infrastructurele installaties trekt de klager door het gebrek aan wetgeving momenteel nog bijna altijd aan het kortste eind.
Hoewel de huidige bestuursrechtelijke handhaving tekortschiet door het ontbreken van specifieke wettelijke grenswaarden voor Laagfrequent Geluid, bevindt het juridische landschap zich momenteel duidelijk in een overgangsfase.
​Er is in de Rechtspraak en de maatschappij een groeiende kentering zichtbaar door toenemende wetenschappelijke evidentie. Dit voortschrijdend inzicht dwingt de wetgever op termijn tot een Herziening van de vigerende Wetgeving en het operationaliseren van specifieke LFG-normen. De politieke acceptatiegrens is eindig.
​Zodra deze normen wettelijk worden verankerd (wat begint bij de plaatselijke politiek) ontstaat er een steviger fundament voor aansprakelijkheidstelling. Indien kan worden aangetoond dat veroorzakers hun algemene zorgplicht hebben geschonden of onrechtmatig hebben gehandeld (conform Artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek), opent dit de juridische weg naar civielrechtelijke schadeclaims. Denk hierbij aan vergoedingen voor gederfde levenskwaliteit, gezondheidsschade en waardevermindering van onroerend goed.
​Huidige actieve dossiervorming door particulieren zelf, het verzamelen van gegevens met datum, repeterende tijdstippen plus officiële meldingen bij de daarvoor betreffende instanties zijn hierbij van cruciaal belang voor particulieren. Deze documentatie dient als onomstotelijk juridisch bewijs voor het vaststellen van de historische causaliteit (het oorzakelijk verband) zodra de wetgeving zich aanpast aan de realiteit. Het recht volgt uiteindelijk altijd de maatschappelijke noodzaak.
Mvg,
- van den Berg