DALFSEN – De publieke tribune van het gemeentehuis in Dalfsen zat dinsdagavond bomvol. Veel agrariërs en hun familieleden waren, al dan niet per trekker, naar het raadsdebat gekomen over de toekomst van de landbouw. Centraal stond de brief die vijf gemeenten, op initiatief van Dalfsen, aan landbouwminister Van Essen hebben gestuurd.

De oproep op Facebook dat de raad een volle tribune verwachtte, bleek niets te veel gezegd. Niet alleen de publieke tribune zat vol, ook in de foyer van het gemeentehuis konden belangstellenden het debat live volgen.

Burgemeester Michael Sijbom waarschuwde vooraf dat de raadsleden in alle vrijheid hun standpunten moesten kunnen uitspreken. “Het is de bedoeling dat de raadsleden in vrijheid kunnen spreken zonder gehinderd te worden”, zei hij, doelend op mogelijke auditieve verstoring van het debat. “Als u dat lastig vindt, kunt u naar de foyer om daar de discussie live te volgen.”

Zover kwam het niet. Het bleef tijdens het debat rustig. Slechts één klonk applaus vanaf de tribune.

 ‘Stikstofprobleem op papier’

Mud was de enige die zich tijdens het debat onomwonden tegen de brief van de minister keerde. Van Essen heeft daarin nieuwe voorstellen gedaan om de agrarische sector verder in te perken.

“Stikstof is een op papier gecreëerd probleem. Ons standpunt is glashelder: die brief moet van tafel”, stelde Mud. Volgens hem zijn de gevolgen van de voorgestelde maatregelen voor boerengezinnen, bedrijven en de samenleving als geheel enorm. “Denk ook aan de stijgende prijzen in de supermarkt.”

Maatregelen mogelijk afzwakken

In grote lijnen was er in de raad overeenstemming over een aantal uitgangspunten. De voorgestelde maatregelen zullen boeren hard raken en moeten mogelijk worden afgezwakt. Tegelijkertijd vinden meerdere fracties dat maatregelen noodzakelijk zijn.

“Want het land zit al een tijd op slot”, zei Bernard Smalbraak (D66). “Bedrijven zitten vast, de woningbouw loopt vertraging op en de natuur staat er ook niet al te best voor.”

Smalbraak was tijdens het debat de meest uitgesproken pleitbezorger van de natuur. Hij verwees naar conclusies van het Planbureau voor de Leefomgeving. “Met deze maatregelen is Nederland niet in één keer van het stikstofslot af. Het individueel belang van agrarische ondernemers mag niet opwegen tegen het algemeen belang van natuurherstel.”

Kritiek op brief zonder overleg

Verschillende fracties hadden kritiek op het feit dat het college van burgemeester en wethouders van Dalfsen samen met vier andere gemeenten al een brief naar minister Van Essen had gestuurd, zonder eerst het debat in de gemeenteraad af te wachten.

“Waarom niet even gewacht en de inhoud met ons afgestemd?”, vroeg PRO-fractievoorzitter Leander Broere.

Wethouder Betsy Ramerman legde uit waarom het college snel in actie was gekomen. “We wilden snel in actie komen na het boerenprotest van 10 augustus. We geven geen mening in die brief, maar spreken onze zorgen uit.”

Volgens Ramerman sluiten de zorgen van de gemeenteraad bovendien grotendeels aan bij de inhoud van de brief. “Met uitzondering van de mening van de heer Mud hoor ik vanavond niet heel veel anders dan wat in de brief staat.”

Grote behoefte aan duidelijkheid

Alle fracties waren het erover eens dat het voortdurende uitstel en veranderen van beleid leidt tot grote onzekerheid voor agrarische ondernemers. Raadsleden wezen erop dat boeren soms tienduizenden euro’s investeren om aan nieuwe regelgeving te voldoen, om vervolgens enkele jaren later geconfronteerd te worden met opnieuw gewijzigd beleid.

Tijdens het debat werden verschillende oplossingen aangedragen. Zo werd gesproken over financiële ondersteuning vanuit gemeenten en provincie en over een ruime compensatie voor boeren die investeren in extensivering of omschakeling.

“Werk niet met landelijke richtlijnen, maar kijk per regio wat nodig is”, stelde Dick Homans (ChristenUnie). “Niet elk gebied heeft dezelfde problemen. Zorg voor juridische houdbaarheid, want anders is het vertrouwen weg. En compenseer ruimhartig als boeren innoveren en omschakelen.”

‘We zullen het samen moeten doen’

CDA-raadslid Luc Diepman, zelf melkveehouder, waarschuwde dat de doelen voor boeren moeilijk haalbaar zijn als het voorgestelde maatregelenpakket ongewijzigd wordt ingevoerd.

“Als dit maatregelenpakket onverkort wordt uitgevoerd, zijn de gestelde doelen voor vrijwel alle boeren onhaalbaar”, zei Diepman. Toch ziet hij de brief van de minister als een eerste aanzet tot nieuw beleid. “Maar de uitwerking zal vooral door de provincies moeten worden geregeld. We zullen het samen moeten doen: overheden, burgers en boeren.”

Ook Gemeentebelangen benadrukte het belang van duidelijkheid en rechtszekerheid. “De huidige normen zijn onhaalbaar en onredelijk. Ze hebben desastreuze gevolgen voor de boeren”, aldus Joop Bekedam.

Volgens hem worden agrariërs tegengewerkt door het steeds veranderende beleid vanuit Den Haag. “Boeren willen duidelijkheid en rechtszekerheid. In deze vorm kunnen de voorstellen echt niet, er zal aan gesleuteld moeten worden.” Bekedam pleitte eveneens voor maatwerk per regio en eenduidige normen binnen de Europese Unie.

Minder generieke regels

VVD’er Gerrit Jan Veldhuis zei de oproep om de brief van tafel te halen te begrijpen, maar plaatste daar inhoudelijk kanttekeningen bij.

“Emotioneel tenminste, maar niet inhoudelijk. Sommige onderdelen zijn goed, maar we moeten zoveel mogelijk aan de ondernemer zelf overlaten in plaats van regels voorschrijven.”

Volgens Veldhuis zijn de voorgestelde generieke zones voor stikstofreductie te grof. “Die mogen wat ons betreft wel een stuk kleiner. En organiseer een gemeentelijk aanspreekpunt, een casemanager, voor elke boer.”

Hoewel de fracties verschillend denken over de aanpak, werd tijdens het drukbezochte debat duidelijk dat de toekomst van de landbouw in Dalfsen sterk leeft. Vooral de behoefte aan duidelijkheid, maatwerk, rechtszekerheid en stabiel beleid werd breed gedeeld.