DALFSEN – Ontdek de fascinerende wereld van de vogeltrek
Dalfsenaren opgelet! Op donderdagavond 23 januari 2025 staat het Verhalencafé in het teken van de wonderlijke vogeltrek. Van 20.00 tot 21.15 uur neemt Jos Scholten, Dalfsens bekendste vogelaar, je mee in de verhalen over trekvogels.
REGIO – Meedoen is eenvoudig: tel gedurende een half uurtje de vogels in je tuin of op het balkon op vrijdag 24, zaterdag 25 of zondag 26 januari. Meld de resultaten op Tuinvogeltelling.nl. De handige webapp Mijntuinvogeltelling.nl helpt bij het herkennen van de vogelsoorten. Aan de hand van foto’s en een vragenlijst kunnen deelnemers de vogels eenvoudig benoemen.
DALFSEN – De Pestvogel heeft zijn naam Sneeuwvogel te danken omdat de soort meestal ons land bezoekt als er sneeuw ligt. Ze broeden in Noord-Europa en leven in de zomer overwegend van insecten, en schakelen dan langzaam over op bessen. Soms tot wel 700 bessen per dag.
De groene specht is een buitenbeentje onder de spechten. Roffelen doet hij nauwelijks en hij zit liever op de grond dan in bomen. Dat heeft alles te maken met zijn favoriete voedsel: mieren. Om mierennesten te bereiken graaft hij gaten tot wel een halve meter diep. Of hij zet zijn geheime wapen in: zijn ruim tien centimeter lange tong.
DALFSEN – Volgens een Japanse legende kan een Kraanvogel 1.000 jaar oud worden. Door het vouwen van 1.000 papieren Kraanvogels brengt het geluk in ons mensenleven.
DALFSEN – De Sneeuwgors broedt in het hoge noorden van Europa. Ze trekken in de winter, langs de kustlijn, naar warmere streken. Gelukkig overwinteren ze ook in ons land, bij voorkeur rond de Waddenzee.
DALFSEN – De Barmsijs is een soort die wij in ons land alleen in de herfst en winter kunnen spotten. De soort broedt in Noord-Europa. De benaming “sijs” heeft betrekking op de overeenkomst met de Sijs, in vorm, gedrag en op hun levendige manier van vliegen. Regelmatig vormen ze ook gemengde groepen. Bij voorkeur foerageren de vogels in berkenbomen.
DALFSEN – Behalve in Europa broedt de Kleine Zwaan ook in Noord-Amerika. Daar heeft hij dan ook zijn bovengenoemde wetenschappelijke naam aan te danken. In normaal Nederlands, Columbus Zwaan.
DALFSEN – De afgelopen dagen kan het voor de oplettende luisteraar niet zijn ontgaan, de arctische ganzen zijn weer terug in ons land. Grote vluchten kolganzen met hun hoge, jodelend en kakelend gegak.
DALFSEN – Onmiskenbare, middelgrote kraai met grijs en zwart verenkleed. Vliegt soepel en elegant, vaak met zachte, elastische vleugelslagen. Reageert direct zodra er een roofvogel opduikt en pest deze het liefst direct uit zijn omgeving met achtervolging-, en duikvluchten.
DALFSEN – De komende (herfst)maanden staan voor iedere natuurliefhebber in het teken van de vogeltrek. Het is een gerichte verplaatsing van vogels tussen broedgebied en het winterkwartier. Iedere soort heeft zijn eigen tactiek en bestemming. Navigeren met behulp van de stand van de sterren en zon, het landschap en een magnetisch kompas.
DALFSEN – Vogels beleven de omgeving op een andere manier dan mensen. Het gehoor bijvoorbeeld is vergelijkbaar met ons maar toch kunnen vogels veel beter horen, want hun gehoorscherpte is aanzienlijk dieper, en dus in staat meer details waar te nemen. Vogels zijn vooral ontvankelijk voor geluiden die dezelfde toonhoogte hebben als hun eigen geluiden.
DALFSEN – Vogels die tot de familie van de kraaiachtigen behoren vallen, individueel of in groepen, roofvogels aan om hen weg te jagen. Dit fenomeen, bekend als “mobbing” is een natuurlijke verdedigingsstrategie. Hinderlijk volgen, lawaai maken en fladderen. De vogels voelen goed aan wanneer het risico op een tegenaanval het grootst is.
DALFSEN- In de herfst vindt een grote trek van vogels plaats. Vogels die alleen de zomer doorbrengen in Nederland trekken massaal naar het zuiden. De Gierzwaluw komt bijvoorbeeld begin mei in ons land om in augustus weer naar Afrika te vertrekken wordt daarom ook wel de honderd-dagen vogel genoemd.
DALFSEN – De op een kleine Havik lijkende Sperwer is een krachtige en onstuimige jager wiens prooi in het algemeen bestaat uit kleine vogels. De soort heeft vele bijnamen, zoals Musschenklamper, Finkefalk, Musket en Schietvogel.
DALFSEN – De Zwarte Wouw broedt in Europa vooral in de zuidelijke helft en overwinteren ten zuiden van de Sahara. Vanaf 2009 zijn er in Nederland succesvolle broedsels tot een maximum van 5 broedparen.
DALFSEN – De Watersnip is een slanke snip met een korte hals en lange poten. Een van de bijzondere kenmerken is wel de abnormaal lange snavel. Deze is echter zeer geschikt voor het vinden van voedsel in gebieden met ondiep water, modderige plekken en veel dekking. Overdag verschuilen ze zich tussen gras, zeggen en riet.
DALFSEN – Aan de terugkeer in de lente heeft de Koekoek de bovengenoemde Duitse streeknaam te danken. Het is een broedparasiet die in uiterlijk en gedrag volledig is afgestemd op het leggen van eieren in nesten van zogenaamde waardvogels. Het is een prachtig dier.
DALFSEN – De Nachtegaal is een vrij algemene broedvogel in ons land met ca 6.000 broedparen, de grootste aantallen in de duinen. Daarnaast komen de Nachtegalen verspreid door het hele land in lage aantallen voor in geschikte biotopen waaronder de Flevopolders.
DALFSEN – De betekenis van de wetenschappelijke naam van de kievit is hierboven genoemd. Het is een prachtig vogel die in zonlicht een schitterend iriserend verenkleed heeft. Het is een vogel die onlosmakelijk met het boerenland verweven is. Het agrarisch gebied is zijn belangrijkste leefomgeving. Deze leefomgeving is de afgelopen jaren echter ,drastisch, industrieel veranderd.
DALFSEN – De Grote Zaagbek is een broedvogel van grote, langzaam stromende rivieren en meren. Nestelt graag in boomholtes maar maken ook graag gebruik van nestkasten. Ze broeden in Noord-Europa en in de winter verblijft een deel van populatie in ons land.
DALFSEN – Tijdens mijn vakantie, in een beekje in de Alpen trof ik deze Waterspreeuw aan. Deze zangvogel heeft als opvallende eigenschap dat hij onder water kan zwemmen en tegen de stroom in over de bodem van een beek kan lopen. Gezien de krachtige stroming een prestatie van formaat. Zo foerageert hij op larven en waterkevers die zich tussen de kiezelstenen bevinden.
DALFSEN – De bosuil is een middelgrote, grijsbruine uil met een compact lichaam. Het is een zogenaamde standvogel die in principe het hele leven in een vast gebied verblijft. De miauwende roep van het vrouwtje is wat de meeste mensen “spotten” van deze soort. Is uitsluitend actief in de nacht, en verblijft overdag in holtes en dichte bosschages.
DALFSEN – De Fazant is een broedvogel in grote delen van Nederland. De betekenis van de hierboven genoemde wetenschappelijke naam is: “van de Phasis in Kolchius afkomstig”. Dit is het oorspronkelijke broedgebied van deze soort.
DALFSEN – Zwaluwen zijn kleine, elegante vogels met een brede snavelopening en lange, brede, toegespitste vleugels. Ze jagen op insecten die ze in de vlucht vangen. Er broeden 3 soorten in ons land, namelijk de boerenzwaluw, de huiszwaluw en de oeverzwaluw. De laatste soort staat op de foto afgebeeld.
DALFSEN – De geoorde fuut is een schaarse broedvogel in ons land. Geeft de voorkeur aan ondiepe, vegetatierijk meren, liefst nieuwe, en moerassen met open wateroppervlakten. Als het kan in de buurt van kolonies kokmeeuwen.
DALFSEN – Grutto’s zijn slanke, elegante steltlopers met een lange hals, lange snavel en lange poten. Het is onze nationale vogel. Onze broedvogels vertoeven ’s winters in West-Afrika of Zuidwest-Europa. Ze arriveren bij ons, afhankelijk van de temperatuur, vanaf februari.
DALFSEN – De Staartmees is in ons land een stand-, en zwerfvogel. Ze bouwen van korstmossen een ingenieus, ovaal koepelvormig, nest. Met een klein vlieggat iets aan de onderzijde. Hun voorkeurshabitat is loof-, of gemengd bos met een weelderige ondergroei op een vochtige bodem.
DALFSEN – Merels broeden in een groot deel van Europa. Nederlandse Merels zijn overwegend standvogel maar een deel trekt weg in westelijke of zuidwestelijke richting. Het is een schoolvoorbeeld van een nature schuwe bosvogel die zich in de afgelopen twee eeuwen ontwikkelde tot een succesvolle cultuurvolger.
DALFSEN – Het voorjaar staat voor de deur en dat betekent “de blik omhoog”. Want miljoenen vogels trekken straks weer in grote zwermen door de lucht.
DALFSEN – De Zomertaling, een van onze meest kritische weidevogels, een bijzonder storingsgevoelige soort. Voelt zich steeds minder thuis in een landschap wat door agrarische monocultuur wordt gedomineerd. Het is de enige eend waarvan de gehele populatie overwintert in tropisch Afrika.
DALFSEN – Sommige vogelnamen bestaan uit een eigenschap en en zelfstandig naamwoord. Zaagbek, Roodborst en Kruisbek zijn daar voorbeelden van. Het eerste deel van de naam verwijst naar een vorm, kleur of deel van het lichaam. Zoals ook de Pijlstaart. Deze slanke eend heeft een kenmerkende lange spitse uitlopende staart. Deze “pijl”vormige staart leidde tot de naam van deze soort. Uiteraard is de hierboven genoemde streeknaam ook hiervan afgeleid.
DALFSEN – De zon schijnt, de temperatuur is aangenaam en de eerste vogelzang is al te beluisteren. Dikwijls is reeds in de vroege winter de kenmerkende roep van de Tjiftjaf – de eerste van z’n winterverblijfplaats terugkerende zanger – in ons land te horen.
Hij wordt op die reden ook Lentezangertje genoemd.
DALFSEN – Veel Dalfsenaren weten dat Jos Scholten een grote vogelkenner is. Hij kan heel veel vogels herkennen en niet alleen door ze te zien, maar ook aan hun gezang.
